Ustawa antyzatorowa

digital-marketing-1433427_1920W związku z wejściem w dniu 1 stycznia 2020r. w życie zmian zawartych w ustawie o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz. U. z 2019r. poz. 1649), Kancelaria niniejszym informuje o celach oraz przewidywanych skutkach tej ustawy, w tym wpływie zmian na obrót gospodarczy.

Uchwalenie wspomnianej na wstępie ustawy związane jest z istnieniem, nie tylko zresztą w polskiej rzeczywistości, zjawiska zatorów płatniczych, tj. sytuacji, w której podmioty gospodarcze oczekują na swoje wynagrodzenie zbyt długo, co w konsekwencji prowadzi często do zachwiania ich bytu na rynku z powodu utraty płynności finansowej oraz także ogranicza rozwój.

W związku z tymi negatywnymi skutkami opóźnień w płatnościach, podjęte zostały prace mające na celu wprowadzenie w prawie takich zmian, które będą przeciwdziałać temu negatywnemu zjawisku. Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, wprowadza zmiany w szeregu ustaw tj. m. in. ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, o podatku dochodowym od osób prawnych, Kodeksie postępowania cywilnego, ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Ordynacji podatkowej, ustawie o finansach publicznych i przede wszystkim w ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.

Tak szerokie ujęcie wprowadzanych zmian jest wyrazem różnorodnego podejścia do zjawiska opóźnień płatności, które możemy określić jako zmiany mające charakter i odniesienie do stosunków cywilnoprawnych pomiędzy podmiotami gospodarczymi (i publicznymi) ale również jako zmiany mające charakter administracyjny oraz podatkowy – w odniesieniu do zobowiązań podmiotów wobec państwa.

Poniżej przedstawiamy najistotniejsze zmiany, jakie wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2020r.:

Zmiany dotyczące terminów zapłaty:
Sama ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, otrzymuje inny tytuł – od 1 stycznia 2020r. będzie to ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, a jej przedmiotem staje się określenie szczególnych uprawnień wierzyciela i obowiązków dłużnika w związku z terminami zapłaty w transakcjach handlowych, określenie skutków niewykonania obowiązków oraz postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych.
Istotne jest, że ustawa dotyczy wyłącznie świadczeń pieniężnych, które to świadczenie jest rozumiane (w skrócie) jako wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi.
Ustawa wprowadza rozróżnienie pomiędzy odsetkami w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym – będą one równe sumie wysokości stopy referencyjnej NBP i 8 punktów procentowych oraz odsetkami w transakcjach, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym – te będą równe sumie stopy referencyjnej NBP i 10 punktom procentowym.
Ustawa wprowadza także szersze rozróżnienie podmiotów występujących na rynku, wprowadzając definicję podmiotu leczniczego, mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy i średniego przedsiębiorcy (definicje te odpowiadają definicjom załącznik nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) oraz dużego przedsiębiorcy. Rozróżnienie to jest istotne z punktu widzenia wprowadzanych uregulowań, dotyczących już konkretnie możliwych do stosowania terminów zapłaty w transakcjach handlowych:

  •  w sytuacji asymetryczności relacji podmiotów zawierających transakcję tj. w sytuacji gdy duży pomiot jest dłużnikiem podmiotów z sektora małych i średnich (oraz mikro) przedsiębiorstw będących wierzycielami – ustawa wprowadza termin zapłaty maksymalnie 60 dni, przy czym jeśli zapłata będzie się odbywała w częściach, to termin ten ma zastosowanie do każdej z części (art. 7 ust. 2a ustawy),
  • w sytuacji, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny, termin płatności został skrócony do 30 dni – za wyjątkiem transakcji w których dłużnikiem jest podmiot leczniczy (w relacji z takim podmiotem, termin nie może przekraczać 60 dni),
  • w sytuacji równorzędności stron, normą jest termin płatności 60 dni, ale strony będą mogły w umowie określić dłuższy termin – jeśli zrobią to wyraźnie i nie będzie to ustalenie rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela (art. 7 ust. 2 ustawy).

Co istotne, w przypadku gdyby termin płatności został ustalony na ponad 120 dni i został wprowadzony w sposób rażąco nieuczciwy – wierzyciel będzie mógł od umowy odstąpić albo ją wypowiedzieć, a świadczenia należne z tytułu już dokonanych dostaw bądź wykonanych usług, staną się wymagalne w terminie 7 dni od wypowiedzenia umowy.

W art. 5 ustawodawca określił prawo wierzyciela występującego w umowach, w których określono termin płatności dłuższy niż 30 dni, do żądania odsetek ustawowych po upływie 30 dni liczonych od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia faktury bądź rachunku do dnia zapłaty, nie dłużej jednak niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego.
Ustawodawca zmienił także treść art. 10 ustawy i wprowadził zróżnicowania zryczałtownych kosztów odzyskiwania należności, będą one wynosiły od 1 stycznia 2020r.:
a) 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5.000zł,
b) 70 euro – przy wartości wyższej niż 5.000zł ale niższej niż 50.000zł,
c) 100 euro – przy wartości równej bądź przekraczającej 50.000zł.

W ustawie wprowadzono przepisy, zgodnie z którymi działania, bądź zapisy umów zmierzające do jej obejścia są z mocy prawa nieważne, taką sankcją są również objęte postanowienia ograniczające bądź pozbawiające uprawnień wierzyciela.

Ponadto zmiany w ustawie o transakcjach handlowych, wprowadzają szereg obowiązków sprawozdawczych dla podmiotów o których mowa w art. 27 b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – podmioty te będą musiały składać sprawozdania o stosowanych przez siebie terminach zapłaty, które dodatkowo będą publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej przez ministra właściwego ds. gospodarki.

Ustawa wprowadza także możliwość prowadzenia przeciwko podmiotom nadmiernie opóźniającym się z płatnościami, postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postępowanie to może się zakończyć nałożeniem kary administracyjnej pieniężnej. W trakcie postępowania Prezes UOKiK posiada szerokie uprawnienia kontrolne (art. 13b do 13 zb znowelizowanej ustawy o terminach zapłaty).
Zmiany „systemowe”:

Zmiana wprowadzana w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, za czyn nieuczciwej konkurencji uznaje także nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty w transakcjach handlowych.

Jest to istotne z punktu widzenia odpowiedzialności wierzycieli naruszających uprawnienia zazwyczaj słabszych od siebie podmiotów.

Zmiany, jak wskazano na wstępie, dotyczą również ustaw podatkowych – w tym zakresie za najistotniejszą można uznać wprowadzenie tzw. ulgi na złe długi (zarówno w podatku PIT jak i CIT) – polegającą na możliwości zmniejszenia podstawy opodatkowania o nieuregulowaną w terminie kwotę, z kolei dłużnik będzie podstawę opodatkowania musiał zwiększyć.

Pozostałe zmiany, mają mniejsze znaczenie dla działalności podmiotów gospodarczych, dotyczą sposobu prowadzenia procesu sądowego w procedurze cywilnej, zmiany w Ordynacji podatkowej, Prawie bankowym, ustawie o SKOK czy ustawie o finansach publicznych (znaczenie m. in. Dla jednostek samorządu terytorialnego).

Powyższe informacje, z natury rzeczy mają charakter skrótowy, dlatego też w przypadku pojawienia się pytań, wątpliwości lub chęci uzyskania szerszej informacji o zmianach, zachęcam do kontaktu z Kancelarią w celu ich uzyskania.

opracował:
radca prawny Michał Stempin

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s