Pożyczka pod zastaw mieszkania może być formą wyzysku

wood-1448600_960_720W umowie pożyczki zastrzeżono zabezpieczenie w postaci przewłaszczenia mieszkania na zabezpieczenie spłaty. Jednak definitywna utrata prawa do zwrotu mieszkania w razie niespłacenia pożyczki w terminie to rażące naruszenie zasad współżycia społecznego – orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach.

 

Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności umów pożyczki i przeniesienia na zabezpieczenie własności mieszkania. Zdaniem prokuratora umowy były sprzeczne są z zasadami współżycia społecznego.

Ustalenia SO

SO ustalił, że pożyczkobiorczyni była właścicielką lokalu, gdzie mieszkała z matką. Obie miały problemy finansowe, dlatego postanowiły zaciągnąć pożyczkę. Pożyczkobiorczyni znalazła w internecie informację, o pożyczkach pod zastaw mieszkania. Ostatecznie pożyczkobiorczyni i firma udzielająca pożyczek zawarły umowę pożyczki 30.000 zł oraz umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie lokalu. Pożyczkobiorczyni miała spłacić po okresie 6 miesięcy ponad 41 tys. zł. Umowy pożyczka związana była z udzieleniem zabezpieczenia spłaty przez przeniesienie na pożyczkodawcę własności lokalu mieszkalnego. Zarazem brak spłaty pożyczki w wyznaczonym terminie skutkował wygaśnięciem uprawnienia pożyczkobiorczyni do zwrotu lokalu. Pożyczkobiorczyni spłaciła część zadłużenia, jednaki po pewnym czasie zaprzestała spłat z uwagi na problemy finansowe. Pożyczkodawca skierował do niej ostateczne wezwanie do zapłaty, a następnie wezwał ją do opróżnienia i wydania jej lokalu mieszkalnego.

Zasadne powództwo

SO uznał powództwo za zasadne i stwierdził nieważność umowy. SO powołał się na przepis art. 58 k.c. Zgodnie z tym przepisem czynność prawna jest nieważna, jeżeli jest sprzeczna z ustawą albo ma na celu obejście ustawy. Czynność prawna nieważna jest także wtedy, gdy jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W ocenie SO umowa pożyczki i przewłaszczenia mieszkania na zabezpieczenie została ona zawarta z rażącym naruszeniem swobody kontraktowej i wyzyskaniem pożyczkobiorczyni. Pożyczkodawca, wykorzystując jej brak wiedzy i doświadczenia oraz jej wyjątkowo ciężką sytuację, doprowadził do zawarcia umowy umożliwiającej przejęcie mieszkania w razie niespłacenia pożyczki. Zastrzeżenie, że pożyczkobiorca traci prawo do zwrotu lokalu w razie opóźnienia w zapłacie, SO uznał za jawnie niesprawiedliwe. Utrata prawa do mieszkania była niewspółmierna do pożyczonego kapitału, czasu zwłoki i kosztów poniesionych przez pożyczkodawcę. Doszło zatem do rażącej dysproporcji.

Obowiązki notariusza

SO zwrócił uwagę, że na sporządzającym umowy notariuszu ciążył szczególny obowiązek przekonania się, że pożyczkobiorczyni dokładnie rozumiała treść i znaczenie aktu i że jest on zgodny z jej wolą. Notariusz nie powinien był bowiem dopuścić do sporządzenia aktów służących zabezpieczeniu nieważnej umowy i jawnie naruszających interesy majątkowe pożyczkobiorczyni. Sporządzenie aktów notarialnych w takich warunkach powoduje ich nieważność i jednocześnie nieważność zawartych w nich czynności prawnych.

Oddalona apelacja

SA oddalił apelację. SA podzielił w całości ustalenia i rozważania SO. W ich uzupełnieniu wskazał, że kwestionowana przez prokuratora czynność prawna (obejmująca i pożyczkę, i inne jej postanowienia, w tym te dotyczące zabezpieczenia) wykazywała poważną niewspółmierność świadczeń wzajemnych stron. Nie ma znaczenia, że umowa została zawarta przed notariuszem i zawarto w niej klauzulę, że pożyczkobiorczyni podpisuje umowę świadomie i dobrowolnie. Osoba w położeniu przymusowym jest w stanie złożyć każde oświadczenie, także fałszywe, by pozyskać niezbędne jej środki. Nikt, kto nie znajduje się w położeniu przymusowym i kto dysponuje środkami wystarczającymi na zwrot na przestrzeni pół roku całej pożyczonej sumy, takiej umowy by nie zawarł. W sprawie niniejszej miał miejsce wyzysk rażący, nakierowany na pozyskanie przez pożyczkodawcę tanim kosztem jedynego wartościowego składnika majątku pożyczkobiorczyni. Było to świadome działanie pożyczkodawcy. Dlatego więc umowa jest nieważna.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1.02.2018 r., I ACa 1033/17,

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s